5,0 · 46 değerlendirmeÇift terapisi kimler için, hangi durumlarda?
Çift terapisi yalnızca ilişkisi bitme noktasına gelmiş çiftler için değildir. Bana başvuran çiftlerin bir kısmı yıllardır evli, bir kısmı birlikte yaşıyor, bir kısmı ise evlenmeyi düşünüyor ama bazı konularda takıldıklarını fark etmiş durumda. Ortak noktaları, ilişkilerinin kendileri için önemli olması ve bir şeylerin değişmesi gerektiğini hissetmeleri. Ne kadar erken başvurulursa, kırgınlıkların kemikleşmeden konuşulması o kadar kolaylaşabilir.
Tuzla'da çift terapisi arayan danışanlarımın getirdiği konular çok çeşitli. Ama çoğu zaman yüzeydeki konu, yani bulaşıklar, telefon, para ya da aile ziyaretleri, asıl meseleyi taşıyan bir araçtır. Asıl mesele genellikle görülmemek, önemsenmemek, yalnız kalmak ya da güvende hissetmemekle ilgilidir.
- Aynı konuda tekrar tekrar yaşanan, çözülmeden kapanan tartışmalar
- Konuşmaların hızla suçlamaya, savunmaya ya da sessizliğe dönmesi
- Duygusal uzaklaşma, ev arkadaşı gibi yaşama hissi
- Aldatma ya da güveni sarsan başka bir olayın ardından yaşanan kriz
- Kıskançlık, kontrol ve güvensizlik döngüleri
- Cinsellik ve fiziksel yakınlıkta azalma ya da uyumsuzluk
- Çocuk doğduktan sonra ilişkinin ikinci plana düşmesi
- Taşınma, iş kaybı, hastalık ya da kayıp gibi zorlu dönemlerin ilişkiye yansıması
- Birlikte kalıp kalmama konusunda kararsızlık
Tekrar eden kavgaların altındaki döngü
Çiftlerle çalışırken ilk hedeflerimden biri, kimin haklı olduğunu bulmak değil, ikinizi de içine alan döngüyü görünür kılmaktır. Örneğin biriniz ilgi ve yakınlık istediğinde bunu eleştiri ya da sitem biçiminde dile getiriyor olabilir; diğeriniz eleştirildiğini hissettiği için geri çekiliyor, sessizleşiyor ya da konuyu kapatıyor olabilir. Geri çekilme, ilk partnerin yalnızlık duygusunu artırır; sitem büyür; sitem büyüdükçe geri çekilme de derinleşir. Sonunda ikiniz de aynı döngünün içinde, birbirinizden giderek uzaklaşırsınız.
Bu döngüyü fark etmek çoğu zaman çiftler için büyük bir rahatlama yaratır. Çünkü sorun artık karşınızdaki kişi değil, ikinizin birlikte kapıldığı bir örüntüdür. Seanslarda bu döngünün nasıl başladığını, her birinizin içinde o anda neler olup bittiğini ve döngüyü hangi noktada durdurabileceğinizi birlikte inceliyoruz.
Duygu Odaklı Çift Terapisi bu bakışı güçlü biçimde destekler. Bu yaklaşıma göre partnerler arasındaki çatışmanın altında çoğu zaman bağlanma ihtiyaçları yatar: Sana güvenebilir miyim, ihtiyacım olduğunda orada olacak mısın, senin için önemli miyim? Öfkenin ya da suskunluğun ardındaki bu sorular duyulabildiğinde, aynı konular çok farklı bir tonda konuşulmaya başlayabilir.
Satir yaklaşımıyla çift terapisi: buzdağının altına bakmak
2009–2012 yılları arasında Satir Enstitüsü'nde Satir Dönüşümsel Sistemik Terapi eğitimimi tamamladım; ardından Kanada'daki Satir Pasifik Enstitüsü'nde Level II, Advanced II ve Advanced III eğitimlerine (2013, 2014, 2016) katıldım. Aile terapisinin öncülerinden Virginia Satir'in çalışmalarına dayanan bu yaklaşım, çiftlerle çalışırken en çok başvurduğum çerçeve.
Satir yaklaşımının en bilinen araçlarından biri buzdağı metaforudur. Bir tartışmada gördüğümüz şey, yani bağırmak, kapıyı çarpıp çıkmak ya da susmak, buzdağının sadece suyun üstündeki kısmıdır. Altında ise o davranışa eşlik eden duygular, o duygular hakkındaki duygular (örneğin öfkelendiği için utanmak), olaylara dair algılar ve yorumlar, karşılanmamış beklentiler ve en derinde her insanda ortak olan özlemler bulunur: sevilmek, kabul görmek, değerli olmak, güvende hissetmek.
Seanslarda bir tartışmayı ele aldığımızda, her birinizin buzdağına birlikte iniyoruz. Bu çalışma, partnerinizin davranışını onaylamanızı gerektirmez; ama onun ardındaki insanı görmenizi kolaylaştırabilir. Çoğu çift, kendi buzdağını partnerinin yanında anlatabildiğinde ilk kez gerçekten duyulduğunu söyler.
Davranış
Görünen kısım: ses yükseltmek, susmak, eleştirmek, uzaklaşmak.
Duygular
Öfke, kırgınlık, korku, utanç; ve bu duygulara dair duygular.
Algılar
Beni önemsemiyor, hep ben taviz veriyorum gibi yorumlar ve inançlar.
Beklentiler
Kendimden, partnerimden ve ilişkiden karşılanmasını beklediklerim.
Özlemler
Sevilmek, kabul görmek, değerli hissetmek gibi evrensel ihtiyaçlar.
Benlik
Özdeğerimiz; kendimizle kurduğumuz temel ilişki ve yaşam enerjimiz.
Stres altında nasıl konuşuyoruz? İletişim duruşları
Virginia Satir, insanların stres altında, özellikle özdeğerleri tehdit altında hissettiklerinde, belli iletişim duruşlarına sığındığını gözlemlemiştir. Bu duruşlar bir kişilik etiketi değildir; çoğumuz çocuklukta öğrendiğimiz ve zor anlarda kendiliğinden devreye giren hayatta kalma biçimleridir. Çift terapisinde bu duruşları tanımak, kavganın içinde ne olduğunu anlamanın en pratik yollarından biridir.
Suçlama
Kendimi korumak için karşımdakini hatalı ilan ederim. Kendime ve bağlama yer veririm ama karşımdakini yok sayarım.
Yatıştırma
Çatışma olmasın diye kendi ihtiyacımı geri plana atarım, sürekli onaylar ve özür dilerim.
Aşırı mantıklılık
Duygulardan uzaklaşıp yalnızca mantık ve kurallarla konuşurum; hem kendimi hem karşımdakini duygusal olarak devre dışı bırakırım.
Konu dışılık
Gerilimi dağıtmak için konuyu değiştirir, şakaya vurur ya da dikkati başka yere çekerim.
Uyumlu iletişim
Kendimi, karşımdakini ve içinde bulunduğumuz durumu aynı anda hesaba katarak açık ve dürüst konuşurum.
Satir yaklaşımında hedef, bu duruşları yasaklamak değil, onların da bir zamanlar işe yaradığını kabul edip seçeneklerinizi genişletmektir. Uyumlu iletişim, her şeyi tatlılıkla söylemek anlamına gelmez; hissettiğiniz şeyi, karşınızdakini küçümsemeden ve kendinizi de silmeden ifade edebilmektir. Seanslarda bunu teorik olarak değil, o anda ikiniz arasında geçen konuşma üzerinden deneyimleyerek çalışıyoruz.
Güven, aldatma ve kıskançlık sonrası süreç
Aldatmanın ortaya çıkması, birçok çift için ilişkinin en sarsıcı anıdır. Aldatılan taraf için dünya bir anda güvensiz bir yere dönüşebilir; sorular, imgeler ve öfke dalgalar halinde gelir. Aldatan taraf ise suçluluk, utanç ve zaman zaman da ilişkide uzun süredir yaşadığı yalnızlıkla aynı anda baş etmeye çalışır. Kathlyne Maki Banmen ile katıldığım aldatma, öfke dönüşümü ve beklentiler üzerine atölyeler, bu süreçlerle çalışırken bana önemli bir bakış kazandırdı.
Aldatma sonrası çift terapisinde aceleye getirilmiş bir affetme beklemiyorum; ilişkiyi sürdürüp sürdürmeme kararını da sizin yerinize vermiyorum. Önce yaşananın yarattığı yarayı güvenli bir ortamda konuşulabilir hale getirmeye, ardından ilişkinin bu noktaya nasıl geldiğini birlikte anlamaya ve sonra, eğer ikiniz de istiyorsanız, güvenin yeniden inşasına odaklanıyoruz. Bu süreç zaman alabilir ve iniş çıkışlı ilerleyebilir; bu da sürecin doğal bir parçasıdır.
Kıskançlık ve kontrol döngülerinde ise çoğu zaman tek bir olaydan değil, birikmiş güvensizliklerden ve geçmiş deneyimlerden söz ederiz. Burada da hem kıskançlık hisseden partnerin içindeki korkuyu hem de kontrol edildiğini hisseden partnerin yaşadığı sıkışmayı birlikte görmeye çalışıyorum.
Cinsellik, yakınlık ve çocuk sonrası ilişki
Cinsellik ve fiziksel yakınlık, çiftlerin terapide en zor açtığı konulardan biridir. Oysa yakınlıktaki azalma çoğu zaman ilişkideki duygusal mesafenin hem sonucu hem de besleyicisidir. Seanslarda bu konuyu utandırmadan, kimseyi zorlamadan ve her iki partnerin de sınırlarına saygı göstererek konuşabileceğiniz bir alan açmaya çalışıyorum. Tıbbi bir değerlendirme gerektiğini düşündüğüm durumlarda ilgili hekime başvurmanızı öneririm.
Çocuğun doğumu, bir çiftin yaşayabileceği en büyük değişimlerden biridir. Uykusuzluk, yeni sorumluluklar, kimlik değişimi ve aile büyüklerinin ilişkiye daha fazla dahil olması, iki kişinin birbirine ayırdığı zamanı ve enerjiyi ciddi biçimde azaltabilir. Birçok çift bu dönemde ebeveyn olarak iyi bir ekip olduğunu ama partner olarak birbirini kaybettiğini fark eder. Çift terapisinde ebeveynlik rollerinin yanında ilişkinin kendisine de yeniden yer açmaya çalışıyoruz.
Tuzla çift terapisi süreci nasıl ilerler?
Her çiftin hikayesi farklı olduğu için hazır bir program uygulamıyorum. Yine de sürecin genel olarak nasıl ilerlediğini bilmek, başlamadan önce kendinizi daha rahat hissetmenize yardımcı olabilir. Seanslar 50 dakika sürer; sıklığı ve süreyi ilk görüşmelerden sonra birlikte belirliyoruz.
İlk ortak görüşme
İkinizi birlikte dinliyor, başvuru nedeninizi, ilişkinizin hikayesini ve beklentilerinizi anlamaya çalışıyorum.
Bireysel görüşmeler
Gerekli gördüğümde her biriniz için ayrı birer görüşme planlıyorum; bu, herkesin kendi bakışını rahatça anlatabilmesi içindir.
Döngüyü haritalamak
Tekrar eden çatışma örüntünüzü, iletişim duruşlarınızı ve buzdağınızın alt katmanlarını birlikte görünür kılıyoruz.
Yeni deneyimler
Seans içinde birbirinize farklı biçimde ulaşmayı deniyor, uyumlu iletişimi o anda yaşamaya çalışıyoruz.
Günlük hayata taşımak
Seanslarda fark ettiklerinizi evde nasıl uygulayabileceğinizi, zorlandığınız anlarda ne yapabileceğinizi konuşuyoruz.
Değerlendirme ve kapanış
Belirli aralıklarla nerede olduğumuzu birlikte değerlendiriyor, sürecin ne zaman seyrekleşip sonlanacağına ortak karar veriyoruz.
Bireysel görüşmelerde paylaşılanlar konusunda baştan net bir çerçeve çiziyorum: Ortak çalışmaya zarar verecek sırların tutulmasının sağlıklı olmadığını, ama her şeyin de birebir aktarılmayacağını açıkça konuşuyoruz. Böylece ikiniz de sürece güvenle katılabilirsiniz.
Partnerim gelmek istemiyor: tek başıma başlayabilir miyim?
Bu, en sık duyduğum sorulardan biri. Bazen partnerlerden biri terapiye hazır değildir, terapiye inanmıyordur ya da sorunun kendisinde olmadığını düşünüyordur. Bu durumda tek başınıza başlamanız mümkün ve çoğu zaman anlamlıdır. Sistemik bakışın temel fikirlerinden biri, bir sistemin bir parçası değiştiğinde bütünün de etkilendiğidir. Siz ilişkideki kendi payınızı, tepkilerinizi ve ihtiyaçlarınızı daha net gördükçe, döngü de değişmeye başlayabilir.
Tek başına başlanan süreçlerde, ilerleyen aşamada partnerin de bir ya da birkaç görüşmeye davet edilmesi mümkündür. Ancak bunu her zaman sizinle konuşarak ve partnerinizin gönüllülüğünü gözeterek planlıyorum. Zorla getirilen bir partnerle verimli çalışmak güçtür; davet edilen ve kendini yargılanmış hissetmeyen bir partner ise çoğu zaman sürece sanıldığından daha kolay katılır.
Çift terapisinin sınırları ve önemli bir not
Çift terapisi, iki kişinin birbirini daha iyi anlamasına ve ilişkiyi nasıl sürdüreceklerine dair bilinçli bir karar vermesine destek olabilir. Ancak çift terapisinin amacı her ilişkiyi ne pahasına olursa olsun sürdürmek değildir. Bazı çiftler süreç sonunda birlikte devam etmeye, bazıları ise daha saygılı ve daha az yıkıcı bir ayrılığa karar verir. Her iki sonuç da sizin vereceğiniz bir karardır.
İlişkide fiziksel şiddet, tehdit ya da ciddi bir güvenlik riski varsa, ortak çift seansları uygun olmayabilir. Bu durumda önce güvenliğinizi önceleyen bireysel bir çalışma ve gerekli destek kaynaklarına yönlendirme gündeme gelir. Acil bir durum varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Partnerlerden birinde ilaç tedavisi gerektirebilecek bir tablo olduğunu düşündüğümde, psikiyatri hekimine yönlendirme yaparak iş birliği içinde çalışırım.
Tuzla'da ve online çift terapisi
Yüz yüze görüşmeler, Tuzla merkezde, Postane Mahallesi Manastır Yolu Caddesi No:62 Kat:2'deki Tuzla Psikoloji'de yapılıyor. İçmeler, Aydınlı, Yayla, Akfırat gibi Tuzla semtlerinden; Pendik, Kurtköy, Gebze, Darıca ve Çayırova'dan gelen çiftlerle çalışıyorum. Çevre semtlerden kolayca ulaşılabilen bir konumda olması, iş çıkışı ya da hafta içi düzenli görüşme planlamayı kolaylaştırabiliyor.
Farklı şehirlerde yaşayan, yoğun çalışma temposu nedeniyle gelmekte zorlanan ya da evden bağlanmayı tercih eden çiftler için online çift terapisi de mümkün. Online seanslarda ikinizin aynı odada, rahat konuşabileceğiniz ve bölünmeyeceğiniz bir ortamda olmanızı öneriyorum. Randevu ve bilgi için 0541 239 22 11 numarasından telefonla ya da WhatsApp üzerinden bana ulaşabilirsiniz.
Tuzla çift terapisi: sık sorulan sorular
Çift terapisi ile evlilik danışmanlığı arasında fark var mı?
Pratikte birbirine çok yakın kavramlar. Çift terapisi evli olsun ya da olmasın tüm çiftleri kapsar ve daha çok ilişkideki duygusal döngülere odaklanır. Evlilik danışmanlığı ise evlilik öncesi hazırlık, aile büyükleriyle sınırlar ya da boşanma kararı gibi evlilik kurumuna özgü konuları da içine alır.
Evli değiliz, çift terapisine gelebilir miyiz?
Elbette. Sevgili olan, birlikte yaşayan ya da nişanlı çiftlerle de çalışıyorum. Çift terapisi için resmi bir statü değil, ilişkinizi anlamaya ve geliştirmeye yönelik ortak bir istek yeterlidir.
Çift terapisi kaç seans sürer?
Bu, başvuru nedeninize, döngünün ne kadar süredir devam ettiğine ve sürecin nasıl ilerlediğine göre değişir. Bazı çiftler daha kısa süreli bir çalışmayla rahatlarken, aldatma sonrası gibi derin yaralanmalarda süreç daha uzun sürebilir. İlk görüşmelerden sonra size gerçekçi bir çerçeve sunmaya çalışıyorum.
Seanslarda taraf tutar mısınız?
Hayır. Benim için danışan, ikinizden biri değil, ilişkinin kendisidir. Her birinizin bakışını ciddiye alır, ikinizin de anlaşıldığını hissetmesine özen gösteririm. Zaman zaman birinize daha fazla odaklanmam gerekebilir, ama bu bir taraf tutma değil, döngünün o anki ihtiyacıdır.
Satir yaklaşımı çift terapisinde ne kazandırır?
Satir yaklaşımı, davranışın altındaki duygu, beklenti ve özlemleri görmeye yardımcı olur ve her bireyin özdeğerine odaklanır. Bu sayede suçlama yerine anlamaya dayalı bir konuşma zemini oluşabilir. Stres altındaki iletişim duruşlarını tanımak da çiftlere tartışma anında kendilerini fark etmek için somut bir dil kazandırabilir.
Aldatma sonrası çift terapisi işe yarar mı?
Aldatma sonrası birçok çift, terapi desteğiyle yaşananları anlamlandırmaya ve ilişki hakkında daha bilinçli bir karar vermeye çalışır. Sonucu önceden söylemek mümkün değildir; ancak güvenli bir ortamda konuşabilmek, hem birlikte devam etmeye hem de ayrılmaya karar veren çiftler için fayda sağlayabilir.
Partnerim gelmezse tek başıma başlayabilir miyim?
Evet. İlişkiyle ilgili bireysel bir çalışma da döngüyü değiştirmeye destek olabilir. İlerleyen aşamada partnerinizin de katılmak istemesi halinde ortak görüşmelere geçebiliriz.
Online çift terapisi yüz yüze kadar verimli olur mu?
Birçok çift için online seanslar iyi bir seçenek olabilir, özellikle düzenli gelmek zor olduğunda. Önemli olan ikinizin aynı ortamda, rahat konuşabileceğiniz ve kesintisiz bir zaman ayırabilmenizdir. Hangi formatın size daha uygun olduğunu ilk görüşmede birlikte değerlendirebiliriz.
Seanslarda konuşulanlar gizli kalır mı?
Evet, gizlilik terapinin temelidir ve meslek etiğinin gerektirdiği yasal sınırlar dışında paylaşılanlar üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Bireysel görüşmelerde konuşulanların ortak seanslara nasıl yansıyacağını da baştan birlikte netleştiriyoruz.
Görüşme yeri ve ulaşım
Yüz yüze görüşmeler Tuzla Psikoloji'de, Postane Mah. Manastır Yolu Cad. No:62 Kat:2, Tuzla / İstanbul adresinde yapılıyor. Tuzla'nın İçmeler, Aydınlı, Yayla, Akfırat gibi mahallelerinden, Pendik, Kurtköy ve Gebze'den kolayca ulaşılabilir. Uzaktaysanız ya da programınız yoğunsa görüşmeleri online olarak da sürdürebiliriz.
