Tuzla Aile Danışmanlığı: Ebeveynlikte Yalnız Değilsiniz

Aile danışmanlığı nedir, kimler için uygundur?

Aile danışmanlığı, öncelikle ebeveynlerle yürütülen ve çocuk yetiştirme sürecinde ortaya çıkan zorluklara odaklanan bir destek biçimidir. Bu süreçte çoğu zaman çocuk seanslara katılmaz ya da yalnızca değerlendirme amacıyla bir iki görüşmede yer alır; asıl çalışma ebeveynlerle yapılır. Çünkü çocuğun gündelik yaşamındaki en etkili değişimler, çoğu zaman ebeveynlerin tutumundaki küçük ama tutarlı değişimlerle başlar.

Tuzla'da aile danışmanlığı için bana başvuran ebeveynlerin bir kısmı belirli bir sorunla gelir: uyku düzeni, öfke nöbetleri, okul reddi ya da ekran bağımlılığına dair kaygılar gibi. Bir kısmı ise ebeveynlik konusunda kendini yetersiz, yorgun ya da yalnız hisseder ve doğru yolda olup olmadığını konuşmak ister. Her iki durumda da amacım size hazır reçeteler sunmak değil, kendi çocuğunuzu ve ailenizi daha iyi anlamanıza ve size uygun yolları bulmanıza destek olmaktır.

• Çocuğunun davranışları konusunda kaygı duyan ya da zorlanan ebeveynler
• Sınır koyma ile sevgi gösterme arasında denge kurmakta zorlananlar
• Ekran süresi, okul ve ödev konularında sürekli çatışma yaşayan aileler
• Kardeşler arasındaki kıskançlık ve kavgalarla baş etmeye çalışanlar
• Eşiyle çocuk yetiştirme konusunda farklı düşünen ebeveynler
• Boşanmış ya da ayrı yaşayan ve ortak ebeveynlik yürütmeye çalışan anne babalar
• Yeni bir kardeş, taşınma ya da okul değişikliği gibi geçiş dönemlerindeki aileler

Ebeveynliğin temeli: çocuğun özdeğeri

Virginia Satir, ebeveynliği insan yaratma sanatı olarak tanımlar ve bir çocuğun kendine verdiği değerin, yani özdeğerinin, büyük ölçüde ailesinde aldığı mesajlarla şekillendiğini vurgular. Bir çocuk hata yaptığında ona ne söylediğimiz kadar, nasıl söylediğimiz de önemlidir. Davranışı düzeltirken çocuğun kendisini değil, yaptığı şeyi ele almak; onu dinlerken gerçekten göz göze gelmek; duygularını yok saymak yerine adlandırmak, çocuğun kendini değerli hissetmesine katkı sağlayabilir.

Satir Enstitüsü'nde 2009–2012 yılları arasında aldığım Satir Dönüşümsel Sistemik Terapi eğitimi ve Kanada Satir Pasifik Enstitüsü'ndeki ileri düzey eğitimlerim, ebeveynlerle çalışırken de en sık başvurduğum çerçeve. Bu yaklaşımda ebeveynin kendi özdeğeri de en az çocuğunki kadar önemlidir. Kendini sürekli yetersiz hisseden, yorgun ve suçlu bir ebeveynin sakin ve tutarlı kalması çok zordur. Bu yüzden aile danışmanlığında sizin de nasıl olduğunuzu, nelerin sizi zorladığını ve neye ihtiyacınız olduğunu konuşmaya zaman ayırıyorum.

Sınır koymak: sert olmadan net olmak

Ebeveynlerin en sık sorduğu sorulardan biri, çocuğa nasıl sınır koyulacağıdır. Bazı ebeveynler çocuğu üzmemek için sınır koymakta zorlanır; bazıları ise sınırı yalnızca bağırarak ya da cezayla koyabildiğini fark eder ve bundan rahatsızlık duyar. Sağlıklı sınır, çocuğa hem güvenlik hem de saygı hissi verir: Ne yapılabileceği ve ne yapılamayacağı belli olan bir ortam, çocuğun kendini daha güvende hissetmesine yardımcı olabilir.

Aile danışmanlığında sınır koymayı birkaç temel ilke üzerinden ele alıyoruz. Ancak bu ilkeleri her aileye aynı biçimde uygulamıyor, çocuğunuzun yaşına, mizacına ve ailenizin koşullarına göre birlikte uyarlıyoruz.

Ekran süresi ve okul süreçleri

Tablet, telefon ve oyunlar, bugün birçok evde en sık çatışma konusu. Ekran süresini tamamen yasaklamak çoğu zaman gerçekçi değildir; sınırsız bırakmak ise uyku, ders ve aile içi ilişkiler üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Aile danışmanlığında ekran kullanımını yalnızca bir süre meselesi olarak değil, çocuğun ekrana neden yöneldiği, ekran dışında ne tür alternatiflere sahip olduğu ve ailenin genel ekran alışkanlıkları açısından ele alıyoruz. Ebeveynlerin kendi ekran kullanımı da bu konuşmanın doğal bir parçası.

Okul süreçleri de ebeveynler için önemli bir kaygı kaynağıdır: okula uyum, ödev çatışmaları, ders başarısında düşüş, öğretmenle iletişim, sınav kaygısı ya da okula gitmek istememe. Bu konularda önce çocuğun yaşadığı zorluğun ne olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Gerekli gördüğüm durumlarda, dikkat ya da öğrenme güçlüklerine dair bir ön fikir edinmek için WISC-4 gibi psikolojik testlerle değerlendirme yapabiliyor, ihtiyaç halinde çocuk ve ergen psikiyatrisi hekimine yönlendiriyorum.

Kardeş kıskançlığı ve kardeş kavgaları

Yeni bir kardeşin doğumu, birçok çocuk için hem heyecan verici hem de sarsıcı bir deneyimdir. Büyük çocukta yeniden bebek gibi davranma, öfke patlamaları, kardeşe karşı saldırganlık ya da içe kapanma görülebilir. Bu tepkiler çoğu zaman çocuğun ailedeki yerini kaybetme korkusunun bir ifadesidir.

Daha büyük kardeşler arasındaki rekabet ve kavgalar ise ebeveynleri çoğu zaman hakem rolüne sokar. Aile danışmanlığında kardeşleri karşılaştırmadan her birine özel zaman ayırmanın, kavgalarda taraf tutmak yerine her iki çocuğun da duygusunu adlandırmanın ve kardeşlerin kendi aralarında çözüm bulmalarına alan açmanın yollarını konuşuyoruz. Ailede farkında olmadan çocuklara yüklenen roller de, örneğin uslu olan ya da sorun çıkaran çocuk gibi, kardeş ilişkilerini etkileyebilir; bu rolleri fark etmek önemli bir adım olabilir.

Ebeveynler arasında tutarlılık

Anne ve babanın çocuk yetiştirme konusunda farklı düşünmesi son derece doğaldır; çünkü her biri kendi ailesinden farklı deneyimler, kurallar ve değerler getirir. Biri daha esnek, diğeri daha kuralcı olabilir. Sorun, bu farklılıkların çocuğun önünde sürekli bir çatışmaya dönüşmesi ya da çocuğun bir ebeveyni diğerine karşı kullanmayı öğrenmesiyle başlar.

Aile danışmanlığında ebeveynlerin birbirinin bakış açısını anlamasına ve çocuk için ortak bir zemin oluşturmasına destek olmaya çalışıyorum. Her konuda tamamen aynı düşünmeniz gerekmez; önemli olan, temel kurallarda birlikte hareket edebilmeniz ve farklı düşündüğünüz konuları çocuğun yanında değil, kendi aranızda konuşabilmenizdir. Satir yaklaşımında ebeveynlerin kendi ailelerinden getirdikleri yazılı olmayan kuralları fark etmek, bu konuşmaları çok daha kolay hale getirebilir.

Boşanmış ve ayrı yaşayan ebeveynler için rehberlik

Boşanma, eşlik ilişkisini sona erdirir ama ebeveynlik ilişkisi devam eder. Ayrı yaşayan ebeveynlerin, aralarındaki kırgınlıklara rağmen çocukları için birlikte karar alabilmeleri, çocukların bu süreçten en az yarayla çıkmaları için çok önemlidir. Çocuğun iki ev arasında sadakat çatışması yaşamaması, ebeveynlerin birbirini çocuğun yanında kötülememesi ve iki evde de benzer temel kuralların olması, çocuğa güven verebilir.

Boşanmış ebeveynlik danışmanlığında ebeveynlerle birlikte ya da ayrı ayrı çalışabiliyoruz. Çocukla boşanma hakkında nasıl konuşulacağı, ziyaret düzenine uyum, yeni partnerlerin çocuğun hayatına nasıl dahil edileceği ve iki ev arasındaki geçişlerin nasıl kolaylaştırılabileceği gibi konuları ele alıyoruz. Evliliğin kendisine dair karar ve süreçler için evlilik danışmanlığı sayfasına da göz atabilirsiniz.

Aile içi iletişim becerileri

Ailede iletişim, çoğu zaman yalnızca talimat ve uyarılardan ibaret hale gelebilir: Kalk, ye, ödevini yap, yat. Gün içinde çocukla gerçekten konuşmaya, onu dinlemeye ve birlikte keyifli bir şey yapmaya ayrılan zaman azaldıkça, çatışmalar artabilir. Aile danışmanlığında küçük ama düzenli değişikliklerle aile içi iletişimi güçlendirmenin yollarını arıyoruz.

Satir'in uyumlu iletişim kavramı burada da yol gösterici olur: Ebeveyn kendi duygusunu ve ihtiyacını açıkça ifade ederken, çocuğun duygusunu ve bakış açısını da hesaba katar. Stres altında suçlamaya, sürekli taviz vermeye, uzun nasihatler çekmeye ya da konuyu geçiştirmeye yöneldiğinizi fark etmek, değişimin ilk adımı olabilir.

• Çocuğun göz hizasına inerek, kısa ve net cümlelerle konuşmak
• Duyguları adlandırmak: Üzüldüğünü görüyorum, buna çok kızdın galiba
• Sen dili yerine ben dili kullanmak: Sen hep dağıtıyorsun yerine, odayı böyle görünce yoruluyorum
• Gün içinde ekransız, kısa da olsa birebir zaman ayırmak
• Hata yaptığınızda çocuğunuzdan özür dileyebilmek ve onarım yapmak
• Aile içinde herkesin söz alabildiği düzenli sohbet zamanları oluşturmak

Ebeveynlikte kendi çocukluğumuzla karşılaşmak

Birçok ebeveyn, çocuğuna karşı bir anda kendi annesinin ya da babasının cümlelerini kurduğunu fark ettiğinde şaşırır. Ebeveynlik, kendi çocukluğumuzla en yakından karşılaştığımız deneyimlerden biridir. Çocukken nasıl sevildiğimiz, nasıl sınır konduğumuz, hangi duygularımızın kabul gördüğü, bugün kendi çocuğumuza nasıl davrandığımızı farkında olmadan etkileyebilir.

Aile danışmanlığında zaman zaman bu bağlantılara da bakıyoruz. Amaç kendi ebeveynlerinizi suçlamak değil, size aktarılan mirastan hangilerini sürdürmek, hangilerini dönüştürmek istediğinizi daha bilinçli biçimde seçebilmektir. Çocuğunuzun belirli bir davranışı sizi neden bu kadar öfkelendiriyor ya da çaresiz hissettiriyor? Bu sorunun cevabı bazen çocuğunuzdan çok sizin kendi hikayenizde saklıdır.

Satir yaklaşımı, bu farkındalığı yargısız ve şefkatli bir biçimde ele almayı önemser. Kendinize karşı daha anlayışlı olmayı öğrendikçe, çocuğunuza karşı da daha sakin ve tutarlı olmanız kolaylaşabilir. Kendi geçmişinize dair daha derin bir çalışmaya ihtiyaç duyduğunuzu fark ederseniz, bireysel terapi de bir seçenek olarak konuşulabilir.

Aile danışmanlığı ile aile terapisi arasındaki fark

Aile danışmanlığı ve aile terapisi birbirine yakın ama farklı odaklara sahip iki süreçtir. Aile danışmanlığı, ağırlıklı olarak ebeveynlerle yürütülen, daha yapılandırılmış ve rehberlik odaklı bir çalışmadır. Aile terapisinde ise aile üyelerinin çoğunun birlikte katıldığı seanslarda aile sistemi, roller, kuşaklar arası örüntüler ve derinleşmiş ilişki sorunları ele alınır.

Bazı aileler aile danışmanlığıyla başlayıp, süreç içinde ailenin bütününü kapsayan bir çalışmaya ihtiyaç olduğunu fark ederek aile terapisine geçer. Bazı durumlarda ise çocuğun ya da gencin ayrıca bireysel destek alması gerekebilir. Hangi yolun sizin için uygun olduğunu ilk görüşmede birlikte değerlendiriyoruz; sizi tek bir kalıba sokmak yerine ihtiyaca göre esnek bir plan oluşturmaya çalışıyorum.

Tuzla'da ve online aile danışmanlığı

Aile danışmanlığı görüşmelerini Tuzla merkezde, Postane Mahallesi Manastır Yolu Caddesi No:62 Kat:2 adresindeki Tuzla Psikoloji'de yapıyorum. Seanslar 50 dakika sürer. İçmeler, Aydınlı, Yayla, Akfırat gibi Tuzla semtlerinden; Pendik, Kurtköy, Gebze, Darıca ve Çayırova'dan gelen ailelerle çalışıyorum. Çocukların da katıldığı değerlendirme görüşmelerinde oyun ve çizim gibi yaşa uygun yöntemlerden yararlanıyorum.

Ebeveyn görüşmeleri çocuğun katılımını gerektirmediği için online olarak da rahatlıkla yapılabilir. Bu, özellikle küçük çocuğu olan ve evden çıkmakta zorlanan ebeveynler için pratik bir seçenek olabilir. Bilgi ve randevu için 0541 239 22 11 numarasından telefonla ya da WhatsApp üzerinden bana ulaşabilirsiniz.

Tuzla aile danışmanlığı: sık sorulan sorular